"Herfstheuvels"

Anthologie moderne Koreaanse poëzie
Herdichting: Germain Droogenbroodt
Omslag in vierkleurendruk, anonieme
Koreaanse schilder

POINTnr. 37, 56p. ISBN 90-71152-48-0
Prijs: EURO 8,70 + port

Pas in het begin van de vorige eeuw kwam in Korea een modernistische poëziebeweging tot stand die met de traditionele, op Chinese basis gevormde poëtische expressie brak en die eenvoudiger versvormen propagandeerde. De belangrijkste dichter van die eerste generatie is ongetwijfeld Kom Sowol die met zijn romantische verzen op het schiereiland nog steeds de grootste populariteit geniet. Een van zijn bekendste gedichten is het in deze bundel opgenomen gedicht Azalea’s. Menig dichter leed ook onder Japanse bezetting en vond onderkomen in de natuur die trouwens menig Koreaanse dichter, waaronder bijvoorbeeld So Chong-ju en ook Pak Mog-wol, tot uitzonderlijk mooie gedichten heeft geïnspireerd. Wie de onvergetelijke berglandschappen ooit heeft aanschouwd kan die invloed best begrijpen. De Westerse poëzie is aan de jongste generatie niet ongemerkt voorbijgegaan, om hun anderszijn hebben wij in “Herfstheuvels” bijna uitsluitend gedichten met een Oosterse parfum opgenomen die menig Westers lezer ongetwijfeld zullen weten te bekoren.

Kaarslicht

Zodra zijn wiek
is aangestoken
snelt het naar zijn einde toe

Zwak is de weerstand
tegen het zoeken naar duisternis.
Van wie heeft het de kracht
voor zijn stille opoffering geërfd?

Maar het treurt niet,
de beperktheid van zijn levensduur ten spijt
en geniet ieder opflakkerend moment in een dans.

Hwang Kum-chan

Herfst

Geraakt door de vlam
van één enkele lucifer,
maken ze hun omhulsels los
en gooien ze weg
steeds weer en opnieuw
de najaarsbossen.

Kim Namjo

Uit: “Herfstheuvels”, POINTnr 37

"Romiosini &
18 kleine liederen van
het bitter vaderland"

Tweetalig Grieks-Nederlands.
Poëzie: Yannis Ritsos
Vertaling: Guido De Moen
Omslag in vierkleurendruk:
werk van Lefteris Olympios

POINTnr. 38, 55p. ISBN 90-7115249-9
Prijs: EURO 8,68 + port

Yannis Ritsos, 1909-1990 behoort, samen met Elytis (waarvan bij POINT eveneens een bundel verschenen is) Kafavis en Seferis tot de belangrijkste Griekse dichters van de 20ste eeuw. Als overtuigd communist werd hij tijdens de dictatuur in Griekenland jarenlang van zijn vrijheid beroofd. Zijn poëzie is vrij eenvoudig, spontaan en beeldrijk maar ook geëngageerd. Ritsos is een enorm productief dichter geweest, hij schreef niet minder dan 109 bundels poëziebundels. Zijn gedichten werden in een groot aantal talen vertaald.

Deze bomen voelen zich niet goed met minder hemel,
deze stenen voelen zich niet goed onder de vreemde voetstappen,
deze gezichten voelen zich alleen maar goed in de zon,
deze harten voelen zich alleen maar goed in de gerechtigheid.

Dit landschap is hard als het zwijgen,
het drukt zijn zwartgebrande stenen tegen zijn hart,
drukt naar het licht zijn verweesde olijven en zijn wijnranken,
drukt zijn tanden opeen. Er is geen water. Alleen licht.
De weg loopt verloren in het licht en de schaduw van de omheining is ijzer.
Versteend zijn de bomen, de stromen en de stemmen
in het kalkwit van de zon.
De wortel stoot op het marmer. De bestofte struiken.
De muilezel en de rots. Ze hijgen. Er is geen water.
Allen hebben dorst. Jaren reeds.
Allen kauwen een mondvol hemel bovenop hun bitterheid.
Hun ogen zijn rood van slapeloosheid,
een diepe lijn staat gegrift tussen hun wenkbrauwen
zoals een cipres tussen twee bergen bij zonsondergang.
Hun hand zit gekleefd aan hun geweer
hun geweer is het verlengstuk van hun hand
hun hand is het verlengde van hun ziel -
op hun lippen trilt hun woede
en ze dragen hun verdriet zeer diep in hun ogen
als een ster in een kuiltje vol zeezout.
Als ze hun vuisten ballen, is de zon er zeker voor de wereld
als ze glimlachen, vliegt er een kleine zwaluw
uit hun wilde baard als ze slapen, vallen er twaalf sterren
uit hun lege zakken als ze sneuvelen, trekt het leven
de helling op met vlaggen en tamboeren.

Zoveel jaren hebben ze allen honger, hebben ze
allen dorst, sneuvelen ze allemaal belegerd
vanuit vasteland en zee, de hitte vrat aan hun velden
en het zilt drenkte hun huizen de wind rukte hun deuren uit en
de schaarse paaslelies op het plein door de gaten in hun
overjas komt en gaat de dood hun tong is bitter als de pijnappel
hun honden zijn gestorven opgerold in hun schaduw
de regen geselt hun gebeente.Bovenop hun uitkijkpost
versteend roken ze de mest en de nacht starend naar de
razende zee die de gebroken mast van de maan heeft opgeslokt.
Het brood is op, de kogels zijn op,
nu laden ze hun geweren alleen nog met hun hart.

Zoveel jaren belegerd vanuit vasteland en zee
hebben ze allen honger, sneuvelen ze allemaal
maar er is niemand dood -
bovenop hun uitkijkpost schitteren hun ogen
een grote vlag, een groot en dieprood vuur
en iedere morgen vliegen duizenden duiven
uit hun handen naar de vier deuren
van de horizon.

Yannis Ritsos

"De nacht is altijd anders"

Poëzie: Anne-Marie Demoen
Omslag: werk van Nikolaas Demoen

POINTnr 39, 56p. ISBN 90-71152-50-2
Prijs:  8,70 € + port

Ontwaakt
mijn stad bij de haven

verzadigd van nacht
word ik vogel

de zon heeft vleugels
pijn is een zachte wolk

***

omdat de rivier
in mijn hemel vaart
onveranderd
onder de regen

omdat
irissen blauw
rond een vlinder
ruimteloos
hoorbaar zijn

omdat water
schaduw wint
omdat loslaten
bedding is en
licht

Anne-Marie Demoen

Uit: "De nacht is altijd anders”
POINTnr 39

Volgens de critici behoort José Ángel Valente tot de Spaanse
vijftigers, wat misschien nog voor zijn eerste bundel A modo de esperanza
(bij wijze van hoop), nog klopt. Maar gaandeweg is Valente, die
hoofdzakelijk in het buitenland heeft geleefd, zijn eigen weg gegaan en
heeft - hij was vertaler - een opmerkelijke, de Spaanse trends niet volgend,
universele poëzie geschreven. Voor Valente was de poëzie een existentiële
zoektocht. Zijn poëzie is visuele, uiterst precieze, tot de absolute
essentie gereduceerde en met een groot gevoel voor ritme neergeschreven
meditatie. Hij is niet bepaald een zeer toegankelijk dichter, zijn werk is
in wezen mystiek. Terecht wordt verwezen naar Juan de la Cruz, maar ook naar
Miguel de Molinos en de Kabbala. Hij vertaalde zelf poëzie van Kavafis,
Montale en...Paul Celan. Laatstgenoemde (met Cernuda) een van de
lievelingsdichters van Valente schreef: "Wirklichheit ist
nicht./Wirklichheit will gesucht und gewonnen sein". Zo is ook de poëtische
werkelijkheid. Het gedicht wordt niet gemaakt, zegt Valente, het gedicht
zélf is scheppingsproces, ervaring en openbaring. Valente schreef niet
alleen poëzie maar ook opmerkelijk essays. Zijn oeuvre, die iedere lezer in
zijn boekenkast zou moeten hebben, is tegengif tegen de geestelijke pollutie
die onze moderne, materialistische maatschappij (onherroepelijk?)
overweldigt en besmet.

Germain Droogenbroodt

"Tussen de stilte van je lippen"

Poëzie: Germain Droogenbroodt
Omslag in vierkleurendruk en illustraties:
werk van Giacomo Manzù

POINTnr 47, 70p. ISBN 90-71152-59-6
Prijs: 8,70 € + port

TASTBARE AFWEZIGHEID
tentativa neo-sensacionista

Zoals het parfum van een vrouw
als nagelaten leegte
kamers bevolkt en ontvolkt

Zoals muurvocht
van het weerloze oog
de dunne wanden weekt
Zoals in de trommelholte
een schreeuw van stilte
de weerbaarheid breekt
Zo tastbaar is
afwezigheid.

ACTAEON *

Bij de aanblik
versteende het lichaam
niet het oog
Diana, met borsten
mooier dan wat de bergen
van Beotië weerspiegelden
in de avondgloed.
Kom geliefde
sprak de vrouw, kom
en toonde het
- allemaal.
En argeloos ging hij
licht als een hert
vertrouwend de honden
vertrouwend de godin.

* Actaeon, herder uit Beotië, die Diana bij het baden bespiedde.
Zij veranderde hem in een hert, waarna hij door zijn eigen honden werd verscheurd.

GERMAIN DROOGENBROODT

Uit: "Tussen de stilte van je lippen"
POINTnr 47

"Zoals de wolk na de regen -
Wie die Wolke nach dem Regen"

Tweetalig Duits-Nederlands
Poëzie: Bertolt Brecht
Vertaling: Germain Droogenbroodt
Omslag in vierkleurendruk: werk
van Siegfried Reich an der Stolpe

POINTnr 48, 56p. ISBN 90-71152-61-8
Prijs: 8,70 € + port

Bertolt Brecht, op 10 februari 1898 in Ausburg (DBR) geboren en 1956 in de
toenmalige DDR gestorven in 1951, is vooral als een van de belangrijkste
toneelschrijvers van de 20ste eeuw bekend, internationaal minder voor zijn
poëzie, alhoewel vooral zijn korte gedichten niets aan actualiteit verloren
hebben.

Brecht vestigde zich in 1928 in Berlijn, in die tijd een centrum van
cultuur, waar met groot succes zijn beroemde Dreigroschenoper werd
opgevoerd. Brecht "bekeerde" zich tot het communisme en trok meteen na de
Reichstagbrand naar Denemarken waar hij 1937 in Svendborg zijn geroemde
Svendborger Gedichte schreef, waarvan in de bundel "ZOALS DE WIND NA DE
REGEN" een grote keuze werd opgenomen. Hij schreef zijn Buchower Elegien,
waarvan in deze bundel ook enkele gedichten werden gepubliceerd in 1954,
twee jaar voor zijn dood.

DE GEZAGDRAGERS

Hebben zich in een kamer verzameld.
Man van de straat
Laat alle hoop varen.
De regeringen
Schrijven niet-aanvalsverdragen.
Kleine man
Maak je testament.

* * *
In duistere tijden
Zal daar ook gezongen worden?
Daar zal ook gezongen worden
Van de duistere tijden.

* * *

DE ROOK

Het kleine huisje onder de bomen aan het meer.
Uit het dak stijgt rook op.
Ontbrak hij
Hoe troosteloos zouden dan
Huis, bomen en meer zijn.

BERTOLT BRECHT

Uit: "Zoals de wolk na de regen-
Wie die Wolke nach dem Regen
POINTnr 48

"de Weg – el Camino" is één lang gedicht, een poëtische meditatie, van de dichter die meer dan vijftig keer in het Verre-Oosten verbleef. De bundel bevat verwijzingen naar de Griekse mythologie, maar ook naar het Hindoeïsme en naar het ZEN-boeddhisme. "de Weg – el Camino" kan ook als de weg van de mens worden beschouwd, zijn verleden, zijn heden, zijn – onvoorspelbare – toekomst. Het is ook de weg en levenservaring van de dichter zelf. De bundel werd vertaald in het Arabisch, Chinees, Duits, Nepalees, Slowaaks, Tsjechisch en is reeds verkrijgbaar in het Catalaans, in het Engels en in het Spaans. De complete bundel en de tekeningen bevinden zich op onze site in het Engels en in het Spaans. De gedichten worden in die talen door de dichter zelf gelezen, begeleid door Lutgarde De Neve (cello) en Guy Verhelst (piano) die er muziek op componeerde. Zie eerste pagina "Click here to view and hear "The Road"

Gebed

Nu de avond valt
die van de dag
de wimpers sluit

en van de hemel opbergt
het tedere blauw

geef ook mij, ster
die van de nacht
het blinde oog verlicht

meer helderheid
meer zicht.

GERMAIN DROOGENBROODT

Uit: "de Weg - el Camino"
POINTnr. 50

---

"De dromen van het water - Los sueños del agua" Tweetalig Spaans-Nederlands. Poëzie: Juan Gil-Albert (Spanje) Vertaling: Germain Droogenbroodt-Jean Schalekamp Omslag in vierkleurendruk: werk van Riera i Aragó POINTnr. 49, 54p. ISBN 90-71152-63-4 Prijs:  8,70 € + port

Juan Gil-Albert (Alcoy 1904-Valancia 1994) is een van de latere vertegenwoordigers van de befaamde generatie van 27’, gevormd door wereldberoemde dichters als Federico García Lorca, Vicente Aleixandre en de recent overleden Rafael Alberti. Evenals de meeste leden van zijn generatie maakte hij een avantgardische periode door, beïnvloed door het surrealisme en door Gongora. De poëzie van Juan Gil-Albert is esthetisch en sereen met filosofische inslag. Sleutelbegrippen in het werk van deze Spaanse dichter zijn onder meer het genot van te leven en de harmonie van het lichaam met de natuur.

Izet Sarajlic, geboren in 1939 in Doboj, Bosnië, is een van de bekendste Bosnische dichters. De uitgave is een selectie uit zijn verzameld werk. "In zijn gedichten behandelt hij op subtiele, soms cryptische manier de dagelijkse werkelijkheid...liefde voor de medemens is krachtiger en sterker dan granaten, haat en verwoesting. Ook al zijn deze gedichten overwegend geschreven voor de tragische gebeurtenissen in Bosnië, ze zijn toch, met hun beeld van liefde en vergiffenis, actueel en hoopgevend". E. Agoston-Nikolova, Nederlandse Bibliotheekdienst over "Ik had twee zussen..."

Steinn Steinarr, pseudoniem voor Adalsteinn Krismundsson, werd in 1908 geboren en stierf in 1958. Hij is een van de belangrijkste moderne dichters van IJsland. Zijn expressionistisch-surrealistische gedichten zijn een uiting van twijfel, eenzaamheid en verlangen. Reeds met zijn debuut van 1934 bracht hij de vernieuwing, die in de Westerse kunst plaatsvond, naar IJsland. Vooral Eliot, Pound, Trakl, Auden en de kubistische schilderkunst laten in zijn werk hun sporen na. Na-oorlogse modernisten als Grimsson en Hjartarsson zullen later het voetspoor van Steinarr volgen. De bundel "De tijd en het water" is een in hoge mate geheimzinnige gedichtencyclus. Het laatste gedicht eindigt in volkomen vrede, in een mystiek-kosmische stilte: "de eeuwigheid die de ogen heeft van de menselijke droom".

Odysseas Elytis (pseudoniem voor Odysseas Alepoudhelis) werd in 1911 te Iraklion op Kreta geboren en stierf 1996 in Athene. Hij vertaalde uit een half dozijn talen o.a. Eluard, Gide, Rimbaut, Brecht, Eliot, Pound, Lorca, Ungaretti, Maiakowski. Hij publiceerde essays en kritieken, maar is vooral om zijn poëzie bekend. Hij schreef in totaal vijftien, overwegend surrealistische poëziebundels. In 1979 ontving hij de Nobelprijs. Een belangrijke uitspraak van deze universele dichter is, dat de poëzie het geweten van de mensen kan veranderen.

Zdenka Becker, geboren in 1951 in Eger (Tsjechische Republiek), groeide op in Bratislava waar ze studeerde. In 1975 emigreerde ze naar Oostenrijk. Ze publiceert proza, poëzie en televisiefilms en is vooral voor haar theaterstukken die in Oostenrijk en in het buitenland groot succes kennen bekend. Haar laatste toneelstuk gaat over de Bosnische dichter Izet Sarajlic (poëzie van Sarajlic verscheen in 1999 in de POINTreeks). Haar literair werk werd met meerdere prijzen gelauwerd. "Het enige licht de maansverduistering" is in feite een lang (liefdes-)gedicht, een cyclus, het verhaal van een hartstochtelijke liefde. Het is een originele, soms erotische evocatie van de liefde. De bundel verscheen eerder in het Duits, het Frans en in het Slowaaks.

De dichter Oscar Hahn, hispanist verbonden aan de universiteit van Iowa, was enkele jaren geleden te gast op Poetry International en maakte voor POINT een keuze van de belangrijkste hedendaagse Chileense dichters. Volgens Carlos Fuentes is Chili het land van de grootste Spaans-Amerikaanse dichters en vernoemt: Gabriela Mistral, Pablo Neruda en Vicente Huidobro. De huidige selectie gaat evenwel - in de tijd - verder dan deze dichters die internationaal bekend zijn. Het zijn onder andere dichters van de generatie 1938, een tijdstip die in de literatuur een grote bloei kent van sociale denkbeelden, met sporen van avant-gardisme in de poëzie en een Chileens surrealisme, gekenmerkt door het gebruik van spreektaal, helderheid, desacralisering en humor.Met de generatie van 1950 komt een groep schrijvers die zich afzetten tegen het plaatselijk gericht nationalisme en een meer universele poëzie nastreven. De generatie van tachtigers kent dan vooral neo-avant-gardistische poëzie. Het zijn deze drie generaties die in "Woorden die de nacht herbergt" aan het woord komen.

De bundel stelt een twintigtal nog levende dichters voor die bestaat uit
dichters van twee generaties. Op enkele uitzonderingen na werd de
eerste.groep omstreeks de tweede wereldoorlog, de tweede groep is in de
vijftiger jaren geboren. De eerste groep zijn dichters die jongeren waren in
de jaren vijftig -de bevrijding van de dictatuur. De tweede groep waren
jongeren in '68 -de vrijheid tout court. Tussen de jaren 50 en de jaren 80
heeft het panorama van de Italiaanse poëzie grote verandering. De oudsten
van de in deze anthologie opgenomen dichters zijn grotendeels op het
nippertje aan het fascisme ontsnapt. Ze hebben het hermetisme achter zich
gelaten dat tegenover het fascisme cryptische en ambigue allusies had
gesteld. Zij zijn met het geloof in de "negatieve waarden" van Montale
opgegroeid (ciò che non siamo/ciò che non vogliamo) dat wat we niet zijn/dat
wat we niet willen. Zij hebben het amerikanisme van Pavese beleefd, het
neorealisme, de ideologie en de psychoanalyse. Ze veronachtzaamden de taal
van de klassieke traditie en gebruikten een nederiger, alledaagse taal. In
de jaren zestig hebben ze de bevestiging van de "neo-avant-garde" gezien
die, met hun sperimentismo en hun voorkeur voor het informele, de scène
moest domineren op een manier die dicht aanleunde bij het cultuurterrorisme.
De jongste dichters hebben hun wortels in de experimentele poëzie. Er
bestaat evenwel niet langer een dominerende school. Men kan enkel vrij vage
tendenties waarnemen, waarin iedere dichter een apart geval is. Er bestaat
geen theorie en geen ideologie meer, met uitzondering voor de kleine groep
dichters die zich neoromantiekers noemen en die als referentie D'Annunzio en
Shelley hebben. Voortaan kan eenzelfde dichter als neoromantisch of neobarok
worden bestempeld, het maniërisme vermengt zich met het taalkundig
experiment, het sonnet verbindt zich met het informele. Men noemt dat
"postmodernisme". De in deze anthologie opgenomen dichters zijn tijdgenoten
die naast elkaar optreden, andere maar soms convergerende wegen begaan en
die elkaar beïnvloeden.

Donatella Bisutti

Jacques Roumain, geboren op 4 juni 1907 in the Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince, studeerde in het buitenland. Bij zijn terugkeer naar Haïti sloot hij zich aan bij het verzet tegen de Amerikaanse bezetter en stichtte o.m. La Revue Indigène: Les Arts et la Vie dat een opening creëerde voor de moderne literatuur in Haïti. In 1934 stichtte hij de Haïtiaanse communistische partij, werd gearresteerd en gevangen. In 1936 mocht de zieke Roumain zijn land verlaten. In Brussel voltooide hij het lange gedicht "Ebbenhout". Hij heeft het succes van zijn bundel evenwel niet kunnen meemaken en overleed op 18 augustus in Mexico. Ondanks de geringe omvang van zijn oeuvre blijft zijn werk jonge zwarte auteurs inspireren. Vooral het titelgedicht Ebbenhout is een vaste waarde in anthologieën van Franse negerpoëzie.De hoogste tijd dus om - vijftig jaar na de eerste publicatie in het Frans - van deze belangrijke dichter een Nederlandstalige uitgave te publiceren.