maar later pas 
kon ik de ritmen duiden.

Ik leunde aan je knie 
wanneer de radio gedichten sprak 
vergat mijn spel om wat langzaam 
en mooi bewoog daarbinnen;

jouw hand woog op mijn haar - 
alsof jij hoeden wilde 
wat ik nog niet te noemen wist. 
 
Elisabeth Kappner  
 
POINT nr. 26 

¡No pasarán! - ¿No pasarán?   Anthologie, moderne geëngageerde   Latijns-Amerikaanse poëzie  Tweetalig: Spaans-Nederlands  Vertaling: Germain Droogenbroodt en August Willemsen  Inleiding: Germain Droogenbroodt  Omslag en 5 reproducties van: Juan Barberà     POINTnr 27, 56p. ISBN 90-71152-31-6  Niet meer voorradig

 
Hoe moet ik jou nu zoeken, zo ver weg 
 
Hoe moet ik jou nu zoeken, zo ver weg 
 Enuncia Odio 
 

Hoe moet ik jou nu zoeken, zo ver weg, mijn liefste, 
en de liefde die me meevoer naar de toegang tot de boom,  
naar de vlucht van de vlinder 
naar de kracht, 
naar het leven 
die je me na de blijdschap ontnam, mij achterlatend in droefenis? 

Hoe moet ik jou nu zoeken, zo ver weg, 
tussen kogels die langs mijn schouders fluiten, 
en tussen het rumoer van de oorlog en de tranen?

Hoe moet ik jou nu zoeken mijn liefste, in de tijd,  
in de brede wandelgangen der dagen,  
blootsvoets en met verwarde haren,  
en met die liefde, liefde, die zich in mij  
wentelt en keert 
zoals een zee in een aquarium?

Hoe moet ik jou nu zoeken, zo ver weg,  
in dit niet aanwezig 
in dit alleen zijn, 
ìn dit niets, dat wrokkig de onzekerheid geniet  
van mijn verlaten vrouw zijn.  

Gioconda Belli (Nicaragua) 
 
Vertaling: Germain Droogenbroodt 
 Uit: “¡No pasarán! - ¿No pasarán?”, POINTnr. 27 

Ingelijst Gedichten van Frans Fransaer  Omslag: werk van Hugette De  Wit POINTnr 28, 48p. ISBN 90-71152-32-4

"Eeuwig als het ogenblik – 
La eternidad de lo efímero"

Moderne Mexicaanse poëzie
 Tweetalig Spaans-Nederlands 
 Vertaling: Germain Droogenbroodt
Cover: Rufino Tamayo
POINTnr 29, 48p. ISBN: 90-71152-36-7
Prijs: 7,30 € (incl. port: 8,50 € )

Het is onze gewoonte naar Europa en de Verenigde Staten te staren alsof dat de navels van de wereld zijn. Door de eerste wereldoorlog werd een explosie veroorzaakt die de maatschappij tot in haar grondvesten roerde en op haar beurt een artistieke en intellectuele explosie teweegbracht. Door zoveel beroering in de eigen tuin hadden wij nauwelijks of geen oog voor de belangrijke veranderingen die zich tegelijkertijd in andere landen voordeden.

Als wij de grote dichteres, de benedictijnse kloosterzuster Juana Inés de la Cruz (1651-16%), de Hadewijch van Mexico buiten beschouwing laten, kunnen wij zeggen dat de in het Spaans geschreven Mexicaanse poëzie pas met de Contemporáneos weer een internationaal niveau bereikte, een literaire weging die ongeveer tegelijkertijd met de Spaanse Generación del 27 opdook. De beweging was een ongeëvenaarde poëtische bliksemschicht die de moderne Mexicaanse poëzie, ingeluid door de dichters José Juan Tablado en Ramón Velarde, nog steeds beïnvloedt. Met López Velarde sloeg de Mexicaanse poëzie een nieuwe weg in: koortsachtig werd de moderniteit, het eigentijdse nagestreefd, een nooit eerder gebruikte taal met een nieuwe inhoud, vermengd met ongebruikelijke woorden.

In tegenstelling met de andere literaire beweging, de estridentes, die futuristische en dadaïstische trekken vertoonde, hadden de contemporáneos nauwelijks oog voor de maatschappij. Het waren revolutionairen van de kunst, apolitiek en van de massa gescheiden: de la poésie avant toute chose.

Alhoewel de hedendaagse Mexicaanse poëzie ontegensprekelijk haar eigen karakter heeft, hebben de grote literaire bewegingen van het oude continent hun sporen achtergelaten: het surrealisme van André Breton en Antonín Artaud die het land bezochten, Valéry die de contemporáneos fascineerde en later de Spanjaarden die zich in Mexico vestigden om aan de klauwen van Franco te ontsnappen: Luis Buñuel en de dichters León Felipe, Luis Cernuda, Rafael Alberti, Emilio Prades enz.

Octavio Paz en Efraín Huerta namen de poëtische toorts van de contemporáneos over en richtten het tijdschrift Taller op. Een ander belangrijk schrift uit die tijd was Tierra Nueva, waarin All Chumacero met zijn kort maar magistraal poëtisch werk debuteerde. Bij het koor van reeds gevestigde dichters voegden zich in de jaren vijftig en zestig nieuwe stemmen, waaronder: Rubén Bonifaz Nuño - een zeer persoonlijke stem - Jaime Sabines, Juan Bañuelos, Marco Antonio Montes de Oca, Homero Aridjis en José Emilio Pacheco. Ook de vrouwen laten zich in de Mexicaanse poëzie niet onbetuigd, Rosario Castellanos, Carmen Alardín en Enriqueta Ochoa zijn enkele van de belangrijkste vertegenwoordigsters.

Germain Droogenbroodt

Pausas II

No canta el grillo. Ritma
la música
de una estrella.

Mide
las pausas luminosas
con su reloj de arena.

Traza
sus órbitas de oro
en la desolación etérea.

La buena gente piensa
- sin embargo -
que canta una cajita
de música en la hierba.

++++

De krekel zingt niet. Hij geeft
de muziekmaat aan
van een ster.

Hij meet
de lichtpauzen
met zijn zandloper.

Hij tekent
zijn gouden banen
in de etherische desolatie.

Maar de goegemeente denkt
- hoe dan ook -
dat een muziekdoosje zingt in het gras.

José Gorostiza – POINT nr 29

++++

Dibujos sobre un puerto

      a Roberto Montenegro

1. El alba

El paisaje marino
en pesados colores se dibuja.
Duermen las cosas. Al salir, el alba
parece sobre el mar una burbuja.
Y la vida es apenas
un milagroso reposar de barcas
en la blanda quietud de las arenas.

+++

                          Beschrijvingen van een haven

                      aan Roberto Montenegro

1. De dageraad

Met donkere kleuren
komt het zeelandschap tot stand.
De dingen dromen. Bij het opkomen lijkt
de dageraad een zeepbel boven de zee.
En het leven is nauwelijks meer
dan een wonderbaar verpozen van bootjes
op de zachte rust van het zand.

José Gorostiza – POINT nr 29

"Spinragbloemen – Flores de telarañas"

Gedichten van Miguel Hernández
Spanje
 Tweetalig Spaans-Nederlands 
 Vertaling: Germain Droogenbroodt
Cover: Siegfried Reich an der Stolpe
POINTnr 30, 64p. ISBN: 90-71152-37-5
Prijs: 7,30 € (incl. port: 8,50 € )

Hij kwam met drie wonden, die van het leven, die van de liefde die van de dood, schreef Hernández over zichzelf. inderdaad, de liefde werd afwezigheid en tijdens zijn leven werd hij ongenadig door het noodlot vervolgd. En de dood? Hij stierf aan uitputting, amper eenendertig jaar oud...

Miguel Hernández Gilalbert werd op 30 oktober 1910 als zoon van een arme geitenboer in Orihuela/Alicante geboren. Op vijftienjarige leeftijd moet hij de school verlaten om de kudde geiten van zijn vader te hoeden. Als jongeling begint hij regelmatig zijn impressies in een cahier neer te schrijven. Zijn barokke verzen zijn lofzangen op de natuur en zijn geboortestad, waarin de invloed van Spaanse dichters Bécquer, Juan Ramon Jiménez en de locale Gabriel Miró zwaar doorwegen.

Hij realiseert zich evenwel de beperktheid van zijn culturele bagage. Zonder geld trekt de eenentwintigjarige eind 1931 met een schrift gedichten naar Madrid, de Olympus der Spaanse dichtersgoden. Hij bereikt er niets, maar de confrontatie met de literaire actualiteit opent zijn ogen. Zeven maand later verschijnt zijn debuutbundel Perito en lunas (maanexpert), een poëtische tour de force.

Het jaar 1935 is niet alleen voor de ambitieuze dichter belangrijk, maar ook voor het literair leven in het politiek roerig Spanje waar de republiek uitgeroepen wordt. Van cruciaal belang in het leven en in het werk van Hernández is zijn vierde reis naar Madrid en de daaruit voortvloeiende vriendschap met de Spaanse dichter Vicente Aleixandre en met Pablo Neruda die in hetzelfde jaar het tijdschrift Caballo verde para la poesía opricht, waaraan Hernández meewerkt. Het poëtisch en ideologisch gedachtegoed van beide dichters wordt voor Hernández een keerpunt en breuk met de periode van Orihuela.

Met EI rayo que no cesa (De bliksem die niet wijkt), bevestigt hij zich als volwassen en belangrijk dichter. Maar wat Hernández het meest zal bewegen is het plotselinge sterven van zijn jeugdvriend en mentor Sijé. In geen tijd componeert hij voor de overledene een elegie, waarin hij alle "Hernandiaanse" registers: liefde leven, dood, natuur emotie religie en retoriek op virtuoze wijze opentrekt. Met deze Elegía voor Ramón Sijé, die in het prestigieuze Revista de Occidente van Ortega y Gasset verschijnt, oogst de dichter alom lof en erkenning.

In 1936 breekt de burgeroorlog uit. De herder van weleer voelt zich met het onderdrukte volk verbonden en kiest als vrijwilliger partij voor het republikeinse leger. Tijdens de oorlog, waarvan hij de eerste periode in de loopgrachten doorbrengt, schrijft hij militaristische gedichten die in het soldatentijdschrift Al Ataque  gepubliceerd worden die achteraf onder de titel Viento dei pueblo (Wind van het volk) verschijnen. Ze  worden evenwel algemeen als een afwijking in het poëtisch oeuvre van de dichter gezien en zijn in een populaire, communicatieve stijl geschreven. De bundel bevat echter een aantal prachtige, sociaal geëngageerde gedichten, waaronder Het ploegkind, Lied van de echtgenoot-soldaat en de Olijvenoogsters.

De daaropvolgende bundel El hombre acecha (De belaagde mens), is reeds door de desillusie om de naderende nederlaag, lees verloren illusie, getekend. In 1939 heeft Franco de oorlog gewonnen. Hernández vlucht naar Portugal maar wordt door de Portugese autoriteiten opgepakt en aan de Spaanse Guardia Civil uitgeleverd. Begin januari 1940 wordt hij ter dood veroordeeld. Door de druk van binnen-­ en buitenlandse intellectuelen wordt zijn straf in dertig jaar internering omgezet. De levensomstandigheden in de gevangenissen zijn mensonwaardig. Hernández doet er een longontsteking op. Zijn laatste gedichten, die pas vele jaren na zijn dood als Cancionero y romancero de ausencias gepubliceerd kunnen worden, zijn hoofdzakelijk gedichten van liefde en ontstentenis. Op 28 maart 1942, op de vooravond van palmzondag, sterft hij aan ontbering in de gevangenis van Alicante.

Germain Droogenbroodt

Canción última

Pintada, no vacía:
pintada está mi casa
del color de las grandes
pasiones y desgracias.

Regresará del llanto
adonde fue llevada
con su desierta mesa,
con su ruinosa cama.

Florecerán los besos
sobre las almohadas.

Y en torno de los cuerpos
elevará la sábana
su intensa enredadera
nocturna, perfumada.

El odio se amortigua
detrás de la ventana.

Será la garra suave.
Dejadme la esperanza.

Miguel Hernández – POINT nr 30

++++

Laatste lied

              Geschilderd, niet leeg:
               mijn huis is geschilderd
            met de kleur van grote
                passies en tegenspoed.

Het zal terugkeren uit het tranendal
waarheen het werd gevoerd

met zijn verlaten tafel,

met zijn vervallen bed.

De kussen zullen

op de kussens bloeien.

En het laken

                   zal haar intens geurende,
               nachtelijke winde rond
              de lichamen wentelen.

De haat

zal achter het raam bedaren.

De klauw zal zachtaardig worden.
Laat mij de hoop.
Miguel Hernández – POINT nr 30
+++
Casida del sediento

                       Arena del desierto
                       soy: desierto de sed.
                    Oasis es tu boca

donde no he de beber.

Boca: oasis abierto

a todas las arenas del desierto.

                Húmedo punto en medio
              de un mundo abrasador,
             el de tu cuerpo, el tuyo,
               que nunca es de los dos.

Cuerpo: pozo cerrado

a quien la sed y el sol han calcinado.

Cárcel de Ocaña, Mayo 1941

Miguel Hernández – POINT nr 30

+++

Kasida van de dorstige

Ik ben het zand van de woestijn:
een woestijn van dorst.
Je mond is een oase,

waaraan ik mij niet laven mag.

Mond: oase, open

voor al het zand van de woestijn.

Vochtig oord temidden

van een verzengende wereld,

die van je lichaam, jouw lichaam,
dat nooit ons beiden toebehoort.

Lichaam: bron,

die dorst en zon hebben verkalkt.

Gevangenis van Ocaña, mei 1941

Miguel Hernández – POINT nr 30

"Ritme"

Gedichten van Daniël Franck
Cover: Lebuïn D’Haese
POINTnr 31, 56p. ISBN: 90-71152-38-3
Prijs: 7,30 € (incl. port: 8,50 € )

Beroemde laatste woorden

En had ik nog één woord over,

het was een meeuw te zijn,
in het kielzog van zwetende matrozen
gevaarlijk dicht over de schroef te zweven
en krijsend te klapwieken
over een zee die ik de mijne noemen zou.

Of de zoomlens
in het fototoestel van de pornofotograaf.

Of jou te zijn,
in jou de dag door te komen
en door jouw ogen te zien
wat ik niet zien kan.

Daniël Franck – POINT nr 31

"Niet afkoopbaar met goud – 
Nicht aufzuwiegen mit gold"

Gedichten van Reiner Kunze
Duitsland
 Tweetalig Duits-Nederlands 
 Vertaling: Germain Droogenbroodt
Cover: HAP Grieshaber
POINTnr 32, 56p. ISBN: 90-71152-39-1
Prijs: 7,30 € (incl. port: 8,50 € )

De poëzie van Reiner Kunze, ondertussen in meer dan dertig talen vertaald, is in ons taalgebied vrijwel onbekend. Deze ex-DDR dichter behoorde, samen met Peter Hucheltot de onverbiddelijkste critici van 'Het Systeem'. Beide dichters kregen indertijd publicatieverbod. Huchel werd uit zijn ambt, hoofdredacteur van 'Sinn und Form', ontzet en Kunze werd van docent filosofie tot fabrieksarbeider gedegradeerd. In 1977 emigreerde hij naar het andere Duitsland.

Reiner Kunze werd in 1933 in Oelsnitz geboren en studeerde filosofie en journalistiek. Zijn eerste publicaties, uitgegeven in de DDR, zijn volgens eigen zeggen 'producten van iemand die poëtisch, filosofisch en ideologisch misleid was'. De eerste bundel waarmee hij zich als (systeemkritisch) dichter profileert heet 'Sensible Wege' en draagt de niet mis te verstane ondertitel 'Alles is retoucheerbaar, alleen het negatief niet in ons'. De publicatie van deze ironische, ja, soms sarcastische bundel wordt uiteraard door de uitgeverij van het Volks) E(eigener) B(etrieb) zoals de Arbeiter- und Bauernstaat haar monopoliebedrijven noemde geweigerd. Wie Het Systeem niet naar de mond schreef werd monddood gemaakt of zoals Kunze het formuleerde: 'Wie zich niet naar de driekwartsmaat schikt kan/onder de wielen terechtkomen'. 'Sensible Wege' werd in 1969 in de Bondsrepubliek gepubliceerd.

In een land waar kranten meer schrappen dan schrijven, waar communicatie, contact met lezers, met andere schrijvers uit 'vrije' landen zoveel mogelijk bemoeilijkt wordt, is een brief 'een twee millimeter opening in de deur van de wereld'. In tegenstelling tot de beknoptheid van de gedichten zijn de titels - soms de sleutel van het gedicht - nogal eens lang: hij stopt er de niet poëtische informatie in. Kunne is ongetwijfeld de woordgierigste Duitstalige dichter, wat niet wil zeggen dat hij minder hard aan zijn poëzie werkt, integendeel. 'Zimmerlautstärke' verschijnt. Het leven wordt hem onmogelijk gemaakt. In 1977 gaat hij 'in exil' naar het andere Duitsland. De aldaar zeer populaire dichter laat zich echter in het 'vrije' Duitsland evenmin manipuleren. Ook dit is mijn land/ik vind de lichtschakelaar wel/in het donker; schrijft hij. Kunze is ook met Westmarken niet om te kopen. Hij zwijgt, tot ergernis van de nieuwsmelkers. Pas vier jaar later publiceert hij zijn eerste in het Westen geschreven bundel 'Auf eigene hoffnung.’ Als 's lands almachtige recensent op “productie” aandringt vermaant hij hem in het sublieme gedicht 'Apfel für M.R.-R.' : de hoogste tijd (om te publiceren) komt van binnen/de hoogste tijd is het/als de pitten mooi zwart zijn/en dat weet het allereerst/de boom. De artistieke eerlijkheid en argwaan voor het mediabedrijf wordt hem door de heren critici evenwel niet in dank afgenomen want: wat ze willen is niet je vlucht, ze willen/de pluimen...

De titel van de laatstverschenen bundel dekt alweer de lading: 'Eines jeden einziges leben'. Anders, minder hermetisch dan Peter Huchel, heeft Kunne met zijn heldere, beeldrijke poëzie ook een stuk DDR-geschiedenis geschreven. Ondertussen is het communistisch systeem verdwenen, maar in de wachtkamer van de toekomst doen nieuwe leiders en misleiders hun opwachting. Gedichten zoals die van Peter Huchel en Reiner Kunne waren en blijven actueel.

Germain Droogenbroodt

Bittgedanke, dir zu füssen

Stirb früher als ich, um ein weniges
früher

Damit nicht du

den weg zum haus
allein zurückgehn mußt

++++

Smeekgedachte, voor jou neergeknield


Sterf vroeger dan ik, een heel klein beetje
vroeger

Opdat niet jij
de weg naar huis
alleen terug moet gaan

Reiner Kunze – POINT nr 32

++++

O ist

die marke schön: der wolf und
die sieben geißlein und
seine pfote ist

ganz weiß. ..Wer

hat den brief geschrieben?

Vielleicht

die sieben geißlein, vielleicht

der wolf

... der wolf ist tot!
Im märchen, tochter, nur
im märchen

+++

O wat

is die postzegel mooi: de wolf en
de zeven geitjes en

zijn poot is

helemaal wit... Wie

heeft de brief geschreven?

Misschien

de zeven geitjes,
misschien
de wolf

...de wolf is dood!

In het sprookje, dochter, alleen
in het sprookje

Reiner Kunze – POINT nr 32

Het was schitterend, zoals hij sprak.

Ik kan me alleen niet meer herinneren
waarover.

Miroslav Holub – POINT nr 33

"Luchtgeest"

Gedichten van Annie Reniers
Cover: Jean Bilquin
POINTnr 34, 43p. ISBN: 90-71152-43-X
Prijs: 8,70 € (incl. port: 10 € )

het lichte vallen van de blaren
vóór de zon
druppels van aanwezigheid

opgevangen door de wemelende gloed
van de stroom

het berkenpad wacht op de genodigde
die het middaguur verbindt met middernacht

en de roep uit de kindertijd
herhaalt

de geur van het water
dieper dan water

doodsgedachte flitst op
en gaat weer liggen

deze warme adem legt alles stil
behalve ons ademen

Annie Reniers – POINT nr 34

"Weerwoord"
(brieven aan Sylvia Plath)

Gedichten van Helena van Dina
Cover: Frans Minnaert
POINTnr 35, 48p. ISBN: 90-71152-45-6
Prijs: 8,70 € (incl. port: 10 € )

Openbaring

op dertig begon met de dood
jouw openbaar leven

je brieven je dagboeken
je vrienden alles

werd te grabbel gegooid
en jij maar lachen

in je vuistje want je kreeg
toch wat je wou

zie mij nu jankend
als een hond

zoeken naar wat tederheid -
zelfs geen spoor

naar een blije lentetijd
hoe jou liefhebben

hoe jou troosten hoe
jouw lippen kussen

van gekloven klei je ogen
bevroren meren

wat rest mij
dan jou

weg te schrijven jou
af te schrijven

Helena van Dina – POINT nr 35